| |
K
Zowel caissière [kesjèr∂] als kassière [kasjèr∂] is correct. Caissière en kassière zijn standaardtaal in het hele taalgebied. In de standaardtaal in België komt daarnaast ook het woord kassierster voor.
Taaladvies.net
→ Kassière / caissière De correcte spelling is kattenkruid. Volgens de algemene regel schrijven we een tussenletter -n- als het eerste woorddeel (kat) alleen een meervoudsvorm op -en (katten) heeft en geen meervoud op -es.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: In samenstellingen
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Hoofdregel
Taaladvies.net
→ Kattenbelletje / kattebelletje Volgens de Woordenlijst wordt kennismaken aaneengeschreven, maar ook kennis maken is correct.
De combinatie kan worden opgevat als een samengesteld werkwoord. Ze wordt dan aaneengeschreven en – zoals andere werkwoorden – ontkend met het bijwoord niet.
- Met die traditie hadden we nog niet kennisgemaakt.
De combinatie kan ook worden opgevat als een woordgroep. Kennis en maken worden dan los geschreven en kennis wordt – zoals andere zelfstandige naamwoorden – ontkend met het telwoord geen.
- Met die traditie hadden we nog geen kennis gemaakt.
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Woordgroep of samenstelling?
Taaladvies.net
→ Gebruikmaken / gebruik maken De kernzin van een alinea is de zin die de hoofdgedachte van de alinea bevat. Vaak is de eerste zin van de alinea de kernzin, maar ook de tweede zin of de laatste zin van de alinea kan kernzin zijn. Een enkele keer staat de kernzin in het midden van de alinea.
Taaltelefoon
→ In duidelijk Nederlands: Alineastructuur
Taaladvies.net
→ Volgorde binnen de alinea
→ Alinea-inhoud De correcte spellingen zijn Kerstmis, kerst en kerstfeest. Officiële namen van feestdagen, zoals Kerstmis, schrijven we met een hoofdletter. Niet-officiële en informele namen, zoals kerst, schrijven we met een kleine letter. Samenstellingen met kerst schrijven we klein: kerstavond, kerstbal, kerstdag, kerstfeest, kerstkaartje, kerstvakantie.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Feestdagen en andere bijzondere dagen
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Benamingen van historische en terugkerende periodes
Taaladvies.net
→ Kerstmis, Valentijnsdag / kerst, valentijn Keuze en keus zijn vormvarianten. U kunt kiezen welke vorm u gebruikt.
In samenstellingen gaan we uit van de vorm keuze. Omdat keuze een meervoud op -en en op -es heeft, komt er geen tussen-n in samenstellingen met als eerste deel keuze: keuzestress, keuzemogelijkheden, keuzewijzer, keuzevrijheid.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: In samenstellingen
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Samenstelling met tussenletters -e- of -en-
Taaladvies.net
→ Giraffehals / giraffenhals Keuze en keus zijn vormvarianten. U kunt kiezen welke vorm u gebruikt. Ook voor het meervoud zijn er twee vormen: keuzes en keuzen.
In samenstellingen gaan we uit van de vorm keuze. Omdat keuze een meervoud op -en en op -es heeft, komt er geen tussen-n in samenstellingen met als eerste deel keuze: keuzestress, keuzemogelijkheden, keuzewijzer, keuzevrijheid.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: In samenstellingen
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Samenstelling met tussenletters -e- of -en-
Taaladvies.net
→ Giraffehals / giraffenhals Zowel kinesist(e) als kinesitherapeut(e) als fysiotherapeut(e) is correct. Kinesist en kinesitherapeut zijn standaardtaal in België. De betekenis van die woorden is 'gediplomeerd deskundige die personen speciale oefeningen laat verrichten of hen masseert om afwijkingen in beenderstelsel, gewrichten en spieren te voorkomen of te genezen'. In ongeveer dezelfde betekenis wordt in de standaardtaal in Nederland het woord fysiotherapeut gebruikt.
Het woord fysiotherapeut komt in de standaardtaal in België voor als officiële benaming voor de 'begeleidende arts die het hele revalidatieproces coördineert'. In de standaardtaal in Nederland wordt daarvoor het woord revalidatiearts gebruikt.
Taaladvies.net
→ Kinesist(e) / kinesitherapeut(e) / fysiotherapeut(e) Klanten doen aankopen bij winkeliers, ambachtslieden en fabrikanten. Iemand die gebruikmaakt van de diensten van een advocaat, notaris, therapeut of een andere dienstverlener, noemen we een cliënt.
Het onderscheid tussen cliënt en klant wordt niet altijd even scherp gemaakt. Voor personen die een beroep doen op de diensten van een bankier, verzekeringsagent en dergelijke, is zowel klant als cliënt gebruikelijk. Sommige banken bijvoorbeeld gebruiken in advertenties bewust klanten in plaats van cliënten omdat cliënten nogal afstandelijk klinkt.
Taaladvies.net
→ Klant / cliënt Zowel klantentevredenheid als klanttevredenheid is correct.
Er bestaan geen duidelijke woordvormingsregels om te weten of een bepaald woord een tussenklank -e(n)- krijgt: sommige samenstellingen zijn met een tussenklank ingeburgerd, andere niet. Als de samenstelling niet in de Woordenlijst of een woordenboek staat, kunt u op het internet kijken welke vorm het vaakst voorkomt. Bij klant(en)tevredenheid is dat de vorm zonder -en. Het gebruik van tussenklanken in samenstellingen houdt geen direct verband met een enkelvoudige of meervoudige betekenis. Zowel klanttevredenheid als klantentevredenheid kan slaan op 'de tevredenheid van één klant' of 'de tevredenheid van verschillende klanten'.
Taaladvies.net
→ Tussenklanken in samenstellingen van zelfstandige naamwoorden (algemeen)
Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS)
→ Tussenklanken Volgens de huidige briefconventies krijgt de eerste zin waarmee de eigenlijke tekst van een brief of e-mail begint, altijd een beginhoofdletter. Dat principe geldt ook als de aanhef met een komma wordt afgesloten. Het gebruik van een kleine letter is in deze context een verouderde conventie.
Taaltelefoon
→ Gids: Brieven en e-mails
Taaladvies.net
→ Opmaak van een zakelijke brief in België (algemeen)
→ Opmaak van een zakelijke brief in Nederland (algemeen)
→ Opmaak van een zakelijke e-mail (algemeen) Als klemtoonteken wordt het accent aigu (´) gebruikt. Het klemtoonteken kan boven een klinker of een tweeklank worden gezet om een woord te benadrukken.
- Dat is dé manier om winst te maken.
- Over zo’n voorstel mag je niet twijfelen. Dóén!
- Iédereen was tevreden.
Het klemtoonteken wordt ook gebruikt als uit de context niet meteen duidelijk is of een woord met of zonder klemtoon uitgesproken moet worden, of waar de klemtoon in een woord precies ligt.
- We zullen met deze nieuwe machine nooit méér adressen kunnen afdrukken. (naast: We zullen met deze nieuwe machine nooit meer adressen kunnen afdrukken.)
- Er ligt een boek vóór jou. (naast: Er ligt een boek voor jou.)
- Hij kreeg meer dan één attentie. (naast: Hij kreeg meer dan een attentie, het was een heus cadeau.)
Naast het klemtoonteken zijn er ook nog uitspraaktekens. Als uitspraaktekens worden het accent aigu (´), het accent grave (`) en het accent circonflexe (^) gebruikt. Uitspraaktekens worden boven de klinker e gezet om de juiste uitspraak ervan aan te geven. Ze kunnen niet weggelaten worden. Uitspraaktekens worden voornamelijk in woorden van Franse oorsprong gebruikt. De accenttekens op de e worden overgenomen uit het Frans als ze nodig zijn voor de uitspraak.
- hé, hè, blèren
- café, scène, crêpe
- procedé (in het Frans: procédé), protegé (in het Frans: protégé)
In Franse leenwoorden die volledig hun vreemde karakter behouden hebben, worden alle accenttekens uit het Frans overgenomen. Het gaat dan om de letters a, e, i, o en u.
- coûte que coûte, maître d'hôtel, belle époque, comédienne
Technische Handleiding - officiële spelling
→ 12 De accenttekens p. 131-133 Er is sprake van klinkerbotsing als twee opeenvolgende klinkertekens die tot een verschillende lettergreep behoren, als één lange klank of tweeklank kunnen worden gelezen. In samenstellingen wordt die verkeerde lezing voorkomen met een koppelteken: zee-egel, auto-ongeluk, milieu-inspectie. In ongelede woorden, afleidingen, vervoegde en verbogen vormen gebruiken we een trema om klinkerbotsing te voorkomen: hygiëne, prozaïsch, geëuropeaniseerd, gedweeë.
Klinkerbotsing doet zich in de volgende gevallen voor.
- a+a: na-apen, Kanaän
- a+e: massa-executie, tetraëder
- a+i: pagina-indeling, archaïsch
- a+u: opera-uitvoering, Emmaüs
- e+e: file-ellende, reëel
- e+i: vanille-ijs, beïnvloed
- e+u: facsimile-uitgave, reünie
- i+e: ski-evenement, financiële
- i+i (in samenstellingen): ski-instructeur
- i+j (in samenstellingen): gummi-jas
- o+e: zo-even, coëfficiënt
- o+i: foto-impressie, egoïst
- o+o: auto-ongeluk, coördinatie
- o+u: audio-uitgang, Antinoüs
- u+i: menu-inspiratie, druïde
- u+u: milieu-uitgave, continuüm
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Klinkerbotsing
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Klinkerbotsing
Taaladvies.net
→ Termenlijst: Klinkerbotsing
→ Gecontraïndiceerd / gecontra-indiceerd
→ Toeëigent / toe-eigent Het zelfstandig naamwoord koi heeft in het Nederlands twee meervouden: koi en kois.
- Ik heb er prachtige koi / kois gezien.
- Hij heeft twee koi / kois te koop.
De komma is een leesteken dat we gebruiken om een pauze in een zin aan te geven en de structuur van een zin te verduidelijken. De komma wordt in verschillende contexten gebruikt, bijvoorbeeld in opsommingen en vóór uitbreidende betrekkelijke bijzinnen.
- Ik ben gisteren naar de infosessie geweest, jij niet.
- Toen ik gisteren naar de infosessie ging, kwam ik Hind tegen.
- Morgen zie ik Wendy, Bart en Suzy.
- Mijn oudste broer, die in Leuven woont, is morgen jarig. (uitbreidende betrekkelijke bijzin)
Met een puntkomma combineren we twee zinnen tot één langere zin. De puntkomma houdt het midden tussen de komma en de punt. Net als de punt sluit de puntkomma een zin af, maar tegelijkertijd maakt ze duidelijk dat er een nauwe band is met de volgende zin.
- De directeur gaf toelichting bij de nieuwe maatregelen; het personeel kon vragen stellen.
Taaladvies.net
→ Geachte mevrouw / Geachte mevrouw,
→ Komma voor en
→ Komma tussen twee werkwoordsvormen
→ Een knappe(,) rijke man
→ Komma bij beperkende en uitbreidende bijvoeglijke bijzinnen
→ Komma tussen hoofdzin en bijzin bij onderschikkende voegwoorden
→ Verbouwingen, gepland door ... / verbouwingen gepland door ...
→ Volgorde komma - aanhalingsteken
→ Leestekens en hoofdletters in een puntsgewijze opsomming (algemeen) De correcte spelling is komma.
Een bijvoeglijk gebruikte betrekkelijke bijzin kan een beperkende of een uitbreidende betekenis hebben. Het verschil wordt duidelijk gemaakt door het gebruik van de komma. Voor een beperkende betrekkelijke bijzin staat er geen komma. De informatie is noodzakelijk om de genoemde persoon of zaak te kunnen identificeren en kan dus niet weggelaten worden.
- Mijn broer die in Leuven woont, is morgen jarig. (= ik heb verschillende broers, maar ik heb het nu over die ene broer die in Leuven woont, niet over de andere)
- Alle foto's waarop hij te zien was, zijn verdwenen.
- Dit is het dorp waar hij is opgegroeid.
Voor een uitbreidende betrekkelijke bijzin staat er een komma. Bij hardop lezen kunt u op die plaats door een pauze laten horen dat er extra informatie volgt. Die extra informatie kan in principe worden weggelaten.
- Mijn broer, die in Leuven woont, is morgen jarig. (= ik heb maar één broer, en die woont in Leuven)
- De tweede foto, waarop zijn moeder te zien is, vind ik de mooiste.
- In Smeerebbe-Vloerzegem, waar Erik is opgegroeid, staat een huis te koop.
Taaladvies.net
→ Komma bij beperkende en uitbreidende bijvoeglijke bijzinnen Het is aan te bevelen om bij citaten de komma alleen binnen de aanhalingstekens te plaatsen als ze deel uitmaakt van de aangehaalde tekst. In de meeste gevallen behoort de komma niet tot het citaat.
- 'Vergeet Barbara', zei hij.
- 'Harde cijfers worden steeds belangrijker', zegt Bart.
- 'Je weet toch', zei ik 'dat hij geen vlees eet.' (de geciteerde zin bevat geen komma: 'Je weet toch dat hij geen vlees eet.')
Bij sommige onderbroken citaten behoort de komma wel tot het citaat.
- 'Schat,' zei Piet, 'ga je mee?' (de geciteerde zin bevat op die plaats een komma: 'Schat, ga je mee?')
- 'Harde cijfers worden steeds belangrijker,' zegt Bart, 'maar wij gaan ervan uit dat we in dit geval een uitzondering kunnen maken.' (de geciteerde zin bevat op die plaats een komma: 'Harde cijfers worden steeds belangrijker, maar wij gaan ervan uit dat we in dit geval een uitzondering kunnen maken.')
Taaladvies.net
→ Volgorde komma - aanhalingsteken De briefnorm van het Belgische Bureau voor Normalisatie (NBN) geeft als richtlijn om na de aanspreking en de slotgroet geen komma te plaatsen, maar vermeldt daarbij wel dat een komma mogelijk is. U kunt dus kiezen of u na de aanspreking en de slotformule in een brief of e-mail een komma schrijft of niet. In Nederland is het gebruikelijk om de komma te schrijven.
- Geachte heer Colpaert
…
Met vriendelijke groeten
- Geachte heer Colpaert,
…
Met vriendelijke groeten,
Taaladvies.net
→ Geachte mevrouw / Geachte mevrouw, Volgens de normen van het Bureau voor Normalisatie (NBN) en het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) gebruiken we in getallen een spatie om groepjes van drie cijfers te scheiden en een komma als decimaalteken. In vakgebieden waarin veel belang wordt gehecht aan normen, bijvoorbeeld de techniek en de exacte wetenschappen, is het raadzaam die richtlijnen te volgen.
- 10 000 000
- 10 234
- 10 234,68 euro
In de praktijk is het erg gebruikelijk om punten te gebruiken om de groepjes van drie cijfers te scheiden. Bij getallen van vier cijfers wordt in de praktijk meestal geen spatie en ook geen punt gezet.
- 10.000.000
- 10.234
- 10.234,68 euro
- 1452 deelnemers
- 1234 inzendingen
Om fraude tegen te gaan, kunnen we de cijfers ook zonder spaties of punten schrijven.
- een cheque van 10234,68 euro
De schrijfwijze met de punt als scheidingsteken kan in een internationale context tot verwarring leiden omdat de Engelstalige wereld de komma als scheidingsteken en de punt als decimaalteken gebruikt. In die context is het aan te raden om alleen de spatie als scheidingsteken te gebruiken. De spatie heeft het voordeel dat niemand die als decimaalteken leest.
Taaladvies.net
→ 10.000.000 / 10 000 000
→ Komma of punt bij decimale getallen
→ Komma of punt in geldbedragen We zetten een komma tussen bijvoeglijke naamwoorden als de bijvoeglijke naamwoorden nevengeschikt zijn. Beide bijvoeglijke naamwoorden zijn dan bepalingen bij het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Ze kunnen in principe van plaats wisselen. De komma kan vervangen worden door en.
- een oude, rijke vrouw of een rijke, oude vrouw (= een vrouw die oud en rijk is)
- een lieve, zorgzame moeder of een zorgzame, lieve moeder (= een moeder die lief en zorgzaam is)
- een superschattig, rosharig jongetje of een rosharig, superschattig jongetje
(= een jongetje dat superschattig en rosharig is)
We zetten geen komma tussen bijvoeglijke naamwoorden als de bijvoeglijke naamwoorden niet op een gelijkwaardige manier bij het zelfstandig naamwoord staan. Het laatste bijvoeglijk naamwoord vormt dan een eenheid met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt; het eerste bijvoeglijk naamwoord is een bepaling bij dat geheel.
- een rijke oude vrouw (= een oude vrouw die rijk is)
- een positieve economische situatie (= een economische situatie die positief is)
- een lichte verstandelijke beperking (= een verstandelijke beperking die licht is)
Taaladvies.net
→ Een knappe(,) rijke man
→ Een volledig(,) zilveren bestek
Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS)
→ Adjectivische constituenten Tussen twee werkwoordsvormen die niet tot hetzelfde gezegde behoren, staat meestal een komma. De komma geeft duidelijk aan wat tot welk deel van de zin behoort.
De komma staat er bijna altijd als het gaat om twee persoonsvormen die vlak naast elkaar staan.
- Als ik zing, wordt hij boos.
- De vriendin die ik op de reünie terugzag, was erg veranderd.
Ook tussen andere werkwoordsvormen komt vaak een komma.
- De vriendin die ik op de reünie heb teruggezien, is erg veranderd.
- Hoewel ze hem vroeger niet kon uitstaan, vindt ze hem nu heel leuk.
- Je moet mensen die in gevaar verkeren, helpen.
Ook in zinnen waarin de werkwoordsvormen niet naast elkaar staan, kan een komma voor een duidelijke zinsstructuur zorgen.
- De vriendin die ik terugzag op de reünie, was erg veranderd.
- Sluit de kluis waarin je de inkomsten van de avond legt, altijd af.
- In de toekomst zullen ruimtetoeristen die een rondje om de aardbol willen maken, in deze ruimtehaven opstijgen en er ook weer landen.
In korte en duidelijke zinnen kan de komma weggelaten worden.
- Wie het weet mag het zeggen.
- Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe.
- Of het zover zal komen is nog afwachten.
Taaladvies.net
→ Komma tussen twee werkwoordsvormen Een bijvoeglijk gebruikte betrekkelijke bijzin kan een uitbreidende of een beperkende betekenis hebben. Het verschil wordt duidelijk gemaakt door het gebruik van de komma. Voor een uitbreidende betrekkelijke bijzin staat er een komma. Bij hardop lezen kunt u op die plaats door een pauze laten horen dat er extra informatie volgt. Die extra informatie kan in principe worden weggelaten.
- Mijn broer, die in Leuven woont, is morgen jarig. (= ik heb maar één broer, en die woont in Leuven)
- De tweede foto, waarop zijn moeder te zien is, vind ik de mooiste.
- In Smeerebbe-Vloerzegem, waar Erik is opgegroeid, staat een huis te koop.
Voor een beperkende betrekkelijke bijzin staat er geen komma. De informatie is noodzakelijk om de genoemde persoon of zaak te kunnen identificeren en kan dus niet weggelaten worden.
- Mijn broer die in Leuven woont, is morgen jarig. (= ik heb verschillende broers, maar ik heb het nu over die ene broer die in Leuven woont, niet over de andere)
- Alle foto's waarop hij te zien was, zijn verdwenen.
- Dit is het dorp waar hij is opgegroeid.
Taaladvies.net
→ Komma bij beperkende en uitbreidende bijvoeglijke bijzinnen Over het algemeen is een komma voor het beletselteken (...) overbodig.
- Op het forum verschijnen vragen over gehoorverlies ...
- Hij eet graag boontjes, broccoli, erwtjes ...
- U kunt ook nog zoeken in een lijst van keukenweetjes: gevulde kip opbinden, sint-jakobsschelpen openen ... Op de site staat ook een videosamenvatting van elk programma.
Als het beletselteken wordt voorafgegaan door een lang opsommingsdeel, kan een komma geplaatst worden om de structuur van de opsomming te verduidelijken.
- Hij eet graag boontjes, broccoli, erwtjes en worteltjes, ...
- We zoomen in op een detail, voegen geluidjes toe, spreken andere teksten in, ...
- Er kunnen ook regels in staan over het lidmaatschap, de introductie van nieuwe leden, de werkzaamheden van het bestuur, de wijze van uitoefening van het stemrecht, ...
Het beletselteken en de woorden et cetera en enzovoort zijn stilistisch niet altijd even fraai. U kunt bij een opsomming meestal volstaan met het woord bijvoorbeeld of zoals om aan te geven dat de opsomming niet volledig is.
- We zoomen bijvoorbeeld in op een detail, voegen geluidjes toe of spreken andere teksten in.
- U kunt ook nog zoeken in een lijst van keukenweetjes, zoals gevulde kip opbinden en sint-jakobsschelpen openen.
Taaltelefoon
→ In duidelijk Nederlands: Woordgebruik
Taaladvies.net
→ Punt na enz. of beletselteken aan het einde van een zin
→ Beletselteken (…) (algemeen) Meestal komt er geen komma voor de nevenschikkende voegwoorden en en of.
- Hij eet graag cornflakes, havermoutpap, boterhammen en spiegeleieren.
- Agna is op kamp en Osip logeert bij vrienden.
- Ryad komt morgen of overmorgen.
- Je komt op tijd of je komt niet.
In lange zinnen of als de kans bestaat dat de zin verkeerd geïnterpreteerd wordt, is het aan te raden om een komma te gebruiken.
- Hij eet graag cornflakes, havermoutpap, boterhammen met choco, en spiegeleieren.
- We helpen mannen die problemen hebben met alcohol, en alleenstaande moeders.
- Hij houdt meer van truien dan van pakken, en meer van cafés dan van driesterrenrestaurants.
- Stuur je e-mail naar de persoon die je aan de lijn hebt gehad, of naar de directie.
- Dat was wel heel bijzonder, of – zoals mijn zoon zou zeggen – 'vet cool'.
Taaladvies.net
→ Komma voor en Over het algemeen is een komma voor enzovoort of enz. overbodig.
- Op het forum verschijnen vragen over gehoorverlies enzovoort.
- Hij eet graag boontjes, broccoli, erwtjes enzovoort.
- U kunt zoeken in een lijst van keukenweetjes: gevulde kip opbinden, sint-jakobsschelpen openen enz.
Als enzovoort wordt voorafgegaan door een lang opsommingsdeel, kan een komma geplaatst worden om de structuur van de opsomming te verduidelijken.
- Hij eet graag boontjes, broccoli, erwtjes en worteltjes, enzovoort.
- We zoomen in op een detail, voegen geluidjes toe, spreken andere teksten in, enzovoort.
- Er kunnen ook regels in staan over het lidmaatschap, de introductie van nieuwe leden, de werkzaamheden van het bestuur, de wijze van uitoefening van het stemrecht, enzovoort.
De woorden enzovoort en et cetera, en het beletselteken (…) zijn stilistisch niet altijd even fraai. U kunt bij een opsomming meestal volstaan met het woord bijvoorbeeld of zoals om aan te geven dat de opsomming niet volledig is.
- We zoomen bijvoorbeeld in op een detail, voegen geluidjes toe of spreken andere teksten in.
- U kunt zoeken in een lijst van keukenweetjes, zoals gevulde kip opbinden en sint-jakobsschelpen openen.
Taaltelefoon
→ In duidelijk Nederlands: Woordgebruik
→ In duidelijk Nederlands: Afkortingen
Taaladvies.net
→ Komma voor e.d., enz. of etc. aan het einde van een opsomming Voor de nevenschikkende voegwoorden maar en want wordt meestal een komma gezet.
- De Argentijn probeerde te koppen, maar kreeg een duw tegen zijn schouder en zag de bal net naast gaan.
- Ze stopt met werken, want ze gaat trouwen met een miljonair.
In korte zinnen is een komma niet nodig.
- Ze is mooi maar saai.
- Hij stopt want hij is moe.
Voor het onderschikkend voegwoord omdat wordt vaak een komma gezet, maar de komma kan ook worden weggelaten.
- Kaneko gaat niet mee(,) omdat ze te veel rugpijn heeft.
- De vrouw zweeg over haar ziekte(,) omdat ze vreesde voor haar job.
- De Elfstedentocht gaat niet door(,) omdat het ijs niet dik genoeg is.
De komma wordt vooral weggelaten na korte hoofdzinnen.
- Lekker los omdat het kan.
- Ik schrijf omdat ik dat leuk vind.
- Ik deed het omdat het kon.
Als de focus op de reden of de oorzaak ligt die door de omdat-zin wordt uitgedrukt, komt er geen komma.
- Mag de school mij schorsen omdat ik spijbel?
- Een man met een visuele handicap heeft een boete gekregen omdat zijn blindengeleidehond zijn behoefte had gedaan in het park.
- Ik huil niet omdat ik triest ben, maar omdat ik ontroerd ben.
Taaladvies.net
→ Komma tussen hoofdzin en bijzin bij onderschikkende voegwoorden De correcte spelling is kopie, met een k.
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: K of c? Kopie en kopij zijn geen synoniemen. Een kopie is een afschrift, een duplicaat van een origineel. Kopij is het woord voor een persklaar manuscript, een tekst die naar de drukker moet.
De correcte spelling is kopiëren, met k.
Vervoeging:
- ik kopieer, jij kopieert, wij kopiëren
- ik kopieerde, wij kopieerden
- ik heb gekopieerd
- het gekopieerde bestand
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: K of c? synoniem = verbindingsstreepje
Het koppelteken (-) is het korte liggend streepje dat gebruikt wordt om de delen van sommige samenstellingen, afleidingen en samenkoppelingen te verbinden.
- auto-ongeluk, niet-roker, a-capellakoor, semi-intellectueel, spring-in-'t-veld
Hetzelfde liggend streepje wordt gebruikt als weglatingsstreepje in een samentrekking, om aan te geven op welke plaats een woorddeel is weggelaten.
- hang- en wandlampen, voet- en fietspad, chocolade- en vanillepudding
Het korte liggend streepje wordt ook gebruikt als afbreekteken, om op het eind van een regel aan te geven dat het woord op de volgende regel wordt vervolgd.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Aaneenschrijven In samenstellingen wordt klinkerbotsing voorkomen met een koppelteken: zee-egel, auto-ongeluk, milieu-inspectie. In ongelede woorden, afleidingen, vervoegde en verbogen vormen gebruiken we een deelteken om klinkerbotsing te voorkomen: hygiëne, prozaïsch, geëuropeaniseerd, gedweeë.
Er is sprake van klinkerbotsing als twee opeenvolgende klinkertekens die tot een verschillende lettergreep behoren, als één lange klank of tweeklank kunnen worden gelezen. Klinkerbotsing doet zich in de volgende gevallen voor.
- a+a: na-apen, Kanaän
- a+e: massa-executie, tetraëder
- a+i: pagina-indeling, archaïsch
- a+u: opera-uitvoering, Emmaüs
- e+e: file-ellende, reëel
- e+i: vanille-ijs, beïnvloed
- e+u: facsimile-uitgave, reünie
- i+e: ski-evenement, financiële
- i+i (in samenstellingen): ski-instructeur
- i+j (in samenstellingen): gummi-jas
- o+e: zo-even, coëfficiënt
- o+i: foto-impressie, egoïst
- o+o: auto-ongeluk, coördinatie
- o+u: audio-uitgang, Antinoüs
- u+i: menu-inspiratie, druïde
- u+u: milieu-uitgave, continuüm
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Klinkerbotsing
→ Spellingsregels: Aaneenschrijven
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Hoe klinkerbotsing te vermijden?
→ Leidraad: Los, aaneen of met een koppelteken? Liggend streepje verwijst naar de vorm, koppelteken verwijst naar de functie van zo'n streepje.
In de Nederlandse spelling hebben verschillende leestekens de vorm van een liggend streepje. Het korte liggende streepje (-) wordt onder andere gebruikt als koppelteken (man-vrouwverhouding), als afbreekteken (wa-ter) en als weglatingsstreepje (chocolade- en vanillepudding).
Het halflange liggende streepje (–) wordt onder andere gebruikt als gedachtestreepje (Dat was wel heel bijzonder of – zoals mijn zoon zou zeggen – 'vet cool'). Ook de underscore (lisa_dirk@yahoo.com) is een soort liggend streepje.
In de praktijk wordt liggend streepje dikwijls als synoniem van koppelteken gebruikt. In samenstellingen wordt klinkerbotsing voorkomen met een koppelteken: zee-egel, auto-ongeluk, milieu-inspectie. In ongelede woorden, afleidingen, vervoegde en verbogen vormen gebruiken we een trema om klinkerbotsing te voorkomen: hygiëne, prozaïsch, geëuropeaniseerd, gedweeë.
Er is sprake van klinkerbotsing als twee opeenvolgende klinkertekens die tot een verschillende lettergreep behoren, als één lange klank of tweeklank kunnen worden gelezen. Klinkerbotsing doet zich in de volgende gevallen voor.
- a+a: na-apen, Kanaän
- a+e: massa-executie, tetraëder
- a+i: pagina-indeling, archaïsch
- a+u: opera-uitvoering, Emmaüs
- e+e: file-ellende, reëel
- e+i: vanille-ijs, beïnvloed
- e+u: facsimile-uitgave, reünie
- i+e: ski-evenement, financiële
- i+i (in samenstellingen): ski-instructeur
- i+j (in samenstellingen): gummi-jas
- o+e: zo-even, coëfficiënt
- o+i: foto-impressie, egoïst
- o+o: auto-ongeluk, coördinatie
- o+u: audio-uitgang, Antinoüs
- u+i: menu-inspiratie, druïde
- u+u: milieu-uitgave, continuüm
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Klinkerbotsing
→ Spellingsregels: Aaneenschrijven
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Hoe klinkerbotsing te vermijden?
→ Leidraad: Los, aaneen of met een koppelteken? Een koppelwerkwoord is een werkwoord dat het onderwerp van een zin 'koppelt' aan een naamwoordelijk deel (een zelfstandig of een bijvoeglijk naamwoord, of een equivalent daarvan). In tegenstelling tot een zelfstandig werkwoord kan een koppelwerkwoord nooit zelfstandig voorkomen. Het komt altijd voor in combinatie met een naamwoordelijk deel. De belangrijkste koppelwerkwoorden zijn zijn, worden en blijven. Daarnaast worden ook de werkwoorden blijken, lijken, schijnen, heten, dunken en voorkomen als koppelwerkwoord gebruikt.
- Walter is lief. (lief = het naamwoordelijk deel)
- Walter wordt grootvader. (grootvader = het naamwoordelijk deel)
- Walter blijft voorzitter. (voorzitter = het naamwoordelijk deel)
- Walter lijkt te vertrouwen, maar hij is het niet. (te vertrouwen en het = het naamwoordelijk deel)
Een zelfstandig werkwoord is een werkwoord dat op zichzelf – 'zelfstandig' – de betekeniskern van een werkwoordelijk gezegde vormt. In de onvoltooid tegenwoordige tijd en de onvoltooid verleden tijd wordt een zelfstandig werkwoord uitgedrukt door de persoonsvorm. Bij samengestelde werkwoordstijden kan het zelfstandig werkwoord de vorm hebben van een voltooid deelwoord of een infinitief.
- Walter schrijft een brief.
- Walter schreef een brief.
- Walter heeft een brief geschreven.
- Walter zou een brief schrijven.
Een hulpwerkwoord is een werkwoord dat als 'hulp' bij het hoofdwerkwoord van de zin staat. In tegenstelling tot een zelfstandig werkwoord kan een hulpwerkwoord nooit zelfstandig voorkomen. Het komt altijd voor in combinatie met een ander werkwoord (een zelfstandig werkwoord of een koppelwerkwoord). Er zijn verschillende soorten hulpwerkwoorden, zoals hulpwerkwoorden van tijd, van modaliteit, van aspect, van het passief en van causaliteit.
- Walter heeft een brief geschreven. (= hulpwerkwoord van tijd)
- Walter moet een brief schrijven. (= hulpwerkwoord van modaliteit)
- Walter gaat een brief schrijven. (= hulpwerkwoord van aspect)
- De brief wordt geschreven door Walter. (= hulpwerkwoord van het passief)
- Walter laat de brief schrijven door zijn broer. (= hulpwerkwoord van causaliteit)
Taaladvies.net
→ Termenlijst: Werkwoord
→ Termenlijst: Hoofdwerkwoord
→ Termenlijst: Hulpwerkwoord
→ Termenlijst: Koppelwerkwoord
Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS)
→ Zelfstandige werkwoorden, koppelwerkwoorden en hulpwerkwoorden Een koppelwerkwoord is een werkwoord dat het onderwerp van een zin 'koppelt' aan een naamwoordelijk deel (een zelfstandig of een bijvoeglijk naamwoord, of een equivalent daarvan). In tegenstelling tot een zelfstandig werkwoord kan een koppelwerkwoord nooit zelfstandig voorkomen. Het komt altijd voor in combinatie met een naamwoordelijk deel. De belangrijkste koppelwerkwoorden zijn zijn, worden en blijven. Daarnaast worden ook de werkwoorden blijken, lijken, schijnen, heten, dunken en voorkomen als koppelwerkwoord gebruikt.
- Lisa is lief. (lief = het naamwoordelijk deel)
- Ik word later burgerlijk ingenieur. (burgerlijk ingenieur = het naamwoordelijk deel)
- Kim lijkt te vertrouwen, maar ze is het niet. (te vertrouwen en het = het naamwoordelijk deel)
- Hij kan niet de dader zijn. (de dader = het naamwoordelijk deel)
Taaladvies.net
→ Termenlijst: Koppelwerkwoord
Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS)
→ Zelfstandige werkwoorden, koppelwerkwoorden en hulpwerkwoorden
→ Het werkwoordelijk deel Zowel korte film als kortfilm is correct. Kortfilm wordt in België gebruikt om te verwijzen naar speelfilms met een duur van meestal ongeveer twintig minuten. In Nederland worden dat soort films korte films genoemd. De samenstelling kortfilm wordt uitgesproken met de klemtoon op het eerste deel. In korte film komt er een klemtoon op de beide woorden.
Een korte film kan in het hele taalgebied ook verwijzen naar een klassieke speelfilm die kort uitgevallen is. De correcte spelling is kosteloos.
In afleidingen met het achtervoegsel -loos schrijven we geen tussen-n tussen het grondwoord en het achtervoegsel: besluiteloos, grenzeloos, ideeëloos, zorgeloos enzovoort. Dat -loos een achtervoegsel is, blijkt uit het feit dat het – in de betekenis 'zonder' – niet als zelfstandig woord voorkomt.
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: In afleidingen
Woordenlijst.org - officiële spelling
→ Leidraad: Afleiding zonder tussen-n
Taaladvies.net
→ Zorgenloos / zorgeloos
→ Ideeënloos / ideeëloos De verkleinvorm van het zelfstandig naamwoord kou ('verkoudheid') is koutje. Kou heeft als vormvariant koude, maar voor het verkleinwoord gaan we uit van de vorm kou. De verkleinvorm koudje* is dus niet correct.
In koudjes, de verkleinende vorm van het bijvoeglijk naamwoord koud, blijft de d behouden.
In de standaardtaal gebruiken we neef zowel voor 'de zoon van iemands oom of tante' als voor 'de zoon van iemands broer of zus'.
In veel dialecten wordt voor 'de zoon van iemands oom of tante' kozijn gebruikt. Dat gebruik is geen standaardtaal. Een kozijn is in de standaardtaal een 'houten raamwerk waarin een deur of raam wordt aangebracht'. In die betekenis is kozijn een het-woord.
Taaladvies.net
→ Kozijn / neef Krat kan zowel een de-woord als een het-woord zijn.
U kunt uw taalgevoel volgen, maar pas uw keuze wel consequent toe.
- Als u de krat zegt, zegt u ook die/deze krat, elke krat, onze krat en krijgt een bijvoeglijk naamwoord altijd een buigings-e: de volle krat, een volle krat, volle krat.
- Als u het krat zegt, zegt u dit/dat krat, elk krat, ons krat en krijgt een bijvoeglijk naamwoord geen buigings-e na bijvoorbeeld een en elk: een vol krat, elk vol krat, vol krat.
Taaladvies.net
→ Woordgeslacht (algemeen)
→ Verbogen / onverbogen bijvoeglijk naamwoord zonder betekenisverschil (algemeen) Kritisch en kritiek zijn geen synoniemen. De betekenis van kritisch is 'oordelend, nauwlettend onderzoekend' of 'betrekking hebbend op de kritiek'.
- Ze had genoeg van zijn kritische commentaar.
- Ook in deze actiethriller werpt hij een kritische blik op actuele ethische kwesties.
- De docent zei: 'Wat ik van jullie verwacht, is kritisch vermogen.'
De betekenis van kritiek is 'cruciaal, doorslaggevend, beslissend, ernstig'. Kritisch wordt ook wel in die betekenis gebruikt. Dat gebruik wordt niet als standaardtaal beschouwd.
- De Europese schuldencrisis komt deze week in een
kritische kritieke fase.
- Geopereerde keizerspinguïn in
kritische kritieke toestand.
- Elk bedrijf kent de volgende
kritische kritieke succesfactoren: kosten, kwaliteit en tijdigheid.
Taaladvies.net
→ Kritische / kritieke succesfactoren In alle betekenissen heeft het zelfstandig naamwoord kruis de meervoudsvorm kruisen, met een s. In de betekenissen 'figuur', 'lichaamsdeel' en 'muziekteken' is naast kruisen ook de vorm kruizen mogelijk.
Als werkwoord is alleen kruisen correct.
Vervoeging:
- ik kruis, jij kruist, wij kruisen
- ik kruiste, wij kruisten
- ik heb gekruist
- gekruiste armen
Taaltelefoon
→ Spellingsregels: Werkwoorden
Taaladvies.net
→ Kruizen / kruisen
Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS)
→ Met betekenisverschil Kuisen is standaardtaal in het hele taalgebied in de figuurlijke betekenis 'zuiveren van ongepaste taal of stijl, censureren'.
- In de gekuiste versie van het lied is 'fuck you' vervangen door 'forget you'.
In België wordt kuisen ook gebruikt in de betekenis 'schoonmaken'. In die betekenis is kuisen geen standaardtaal. Alternatieven zijn, afhankelijk van de context: schoonmaken, reinigen, poetsen, schrobben, wassen, zuiveren, opvegen, wegvegen, zemen, lappen.
- Het wordt tijd dat je je kamer
kuist schoonmaakt.
Taaladvies.net
→ Kuisen / schoonmaken Vervoeging:
- ik kan, je kunt / je kan, u kunt / u kan, hij kan, wij kunnen
- ik kon, wij konden
- ik heb gekund
Bij de je/jij- en de u-vorm is er vaak twijfel over de keuze tussen kunt en kan. Je kunt en je kan zijn allebei correct. Hetzelfde geldt voor u kunt en u kan. De vorm kun(t) is de neutrale vorm in geschreven taal: je kunt, kun je, u kunt, kunt u. In België is in gesproken taal ook de vorm kan neutraal; in Nederland wordt die als informeel beschouwd: je kan, kan je, u kan, kan u. Als je de betekenis van men heeft, zijn beide vormen gelijkwaardig. Bijvoorbeeld: Zoiets kun je / kan je toch niet weigeren.
De neutrale vorm kunt komt overeen met de vorm die ook bij ge/gij wordt gebruikt: ge kunt.
Vergelijkbare werkwoorden zijn willen en zullen: je wilt / je wil, u wilt / u wil, je zult / je zal, u zult / u zal.
Taaltelefoon
→ In duidelijk Nederlands: Vervoeging van werkwoorden
Taaladvies.net
→ Je kan / kunt
→ U wil, zal, kan / wilt, zult, kunt Het bijvoeglijk naamwoord kwalitatief in de betekenis 'kwaliteitsvol, van goede kwaliteit' is standaardtaal in het hele taalgebied. Het wordt vooral in België zo gebruikt.
- Ons restaurant biedt u een kwalitatief aanbod van nieuwewereldwijnen.
- Er was dit jaar geen gebrek aan kwalitatieve debuutfilms.
Daarnaast is het bijvoeglijk naamwoord kwalitatief ook standaardtaal in de betekenis 'de kwaliteit betreffend'.
- Er is een kwalitatief verschil tussen die twee boeken.
Kwalitatief kan ook gebruikt worden als bijwoord bij een bijvoeglijk naamwoord dat een waardeoordeel uitdrukt, zoals goed, slecht, inferieur, hoogwaardig. De betekenis is dan 'van goede, slechte enzovoort kwaliteit'.
- Debby maakt kwalitatief superieure foto's.
- In onze buurtwinkel koop ik kwalitatief goede producten voor een lage prijs.
Taaladvies.net
→ Kwalitatief / van goede kwaliteit De betekenis van kwartaal is 'een kwart jaar, periode van drie maanden'. Een synoniem is trimester.
| |
|
